YeuDuoi.comYếu Đuối
Hiểu cảm xúc của mình

Đàn ông cũng được buồn: vì sao nam giới khó nói ra cảm xúc và bắt đầu từ đâu

Nhiều đàn ông buồn mà chỉ biểu hiện bằng cáu gắt, im lặng hay lao vào việc. Vì sao nam giới khó nói ra cảm xúc, dấu hiệu cần để ý và những bước đầu dễ làm.

two Vietnamese men in their thirties sitting side by side on a small fishing jetty by a calm pond at early morning, seen from behind, mist and soft light

Đàn ông cũng buồn, cũng sợ, cũng tủi thân như bất kỳ ai; chỉ là nhiều người lớn lên với câu "con trai không được khóc" nên học cách giấu đi, và nỗi buồn của họ hay hiện ra dưới dạng cáu gắt, im lặng, uống nhiều hay lao vào việc. Được buồn và nói ra không làm một người đàn ông yếu đi.

Bài này dành cho cả người đàn ông đang mang nỗi buồn không biết kể với ai, lẫn người vợ, người mẹ, người con muốn hiểu người đàn ông trong nhà. Bạn sẽ thấy vì sao nói ra lại khó, những biểu hiện hay bị hiểu nhầm và những bước nhỏ, không cần "ngồi tâm sự", để bắt đầu.

Những câu nhiều người đàn ông đã nghe từ nhỏ

"Con trai gì mà khóc nhè." "Đàn ông phải gánh vác." "Có thế cũng kêu." Nhiều người đàn ông Việt lớn lên với những câu như vậy, từ bố, từ ông, từ thầy cô, từ bạn bè cùng lứa. Không ai cố ý làm hại; người lớn chỉ muốn con mình cứng cáp. Nhưng thông điệp mà đứa trẻ nhận được là: buồn, sợ, yếu lòng là thứ phải giấu.

Anh Đức, ba mươi tư tuổi, chạy xe công nghệ ở Hà Nội, kể từ năm mười tuổi anh chưa khóc trước mặt ai. Năm ngoái, sau khi việc kinh doanh nhỏ thua lỗ, anh đi làm từ sáng tới khuya, về nhà ít nói, hay gắt với vợ vì chuyện con quên tắt điện. Vợ anh nghĩ anh hết thương mình. Thực ra anh đang xấu hổ và sợ, nhưng không có từ nào để nói ra.

Câu chuyện của anh Đức rất phổ biến. Chỉ tới khi vợ anh hỏi thẳng "Có phải chuyện cửa hàng làm anh nặng lòng không?", anh mới gật đầu, và lần đầu tiên sau nhiều tháng, hai vợ chồng ngồi nói chuyện tới khuya. Không phải đàn ông không có cảm xúc; họ chỉ không được dạy cách gọi tên và chia sẻ chúng.

Nỗi buồn ở đàn ông thường trông khác

Vì không được phép buồn ra mặt, nỗi buồn của nhiều người đàn ông đổi hình dạng. Để ý những dấu hiệu chung này:

  • Cáu gắt, nóng nảy hơn hẳn trước, nhất là với người thân.
  • Im lặng, rút khỏi gia đình: về nhà là vào phòng, cắm mặt vào điện thoại, trả lời một hai chữ.
  • Làm việc quá mức, đi sớm về khuya, nhận thêm việc để khỏi phải ở một mình với suy nghĩ.
  • Uống rượu bia nhiều hơn, nhậu thường xuyên hơn, hoặc thức khuya chơi game nhiều giờ.
  • Liều lĩnh: lái xe nhanh, chi tiêu bốc đồng, cãi nhau với người lạ.
  • Than đau mỏi trong người: đau đầu, đau lưng, mệt, khó ngủ, nhưng không nói gì về chuyện trong lòng.

Những biểu hiện này không có nghĩa là người đó hư hay vô tâm. Chúng có thể là cách duy nhất người đó biết để đối phó với nỗi buồn. Những đau mỏi thể chất vẫn cần bác sĩ khám, đừng tự quy hết cho tâm lý.

Vì sao nói ra lại khó đến vậy

Sợ mất mặt. Với nhiều người, thừa nhận mình buồn hay sợ giống như thừa nhận mình thua. Nhất là trước vợ con, đồng nghiệp, bạn nhậu.

Vai trụ cột. Người kiếm tiền chính trong nhà thường nghĩ nếu mình lung lay thì cả nhà lung lay. Họ gồng để vợ con yên tâm, dù bên trong đang rạn.

Thiếu từ để nói. Không quen gọi tên cảm xúc thì khi có chuyện chỉ biết nói "bực", "mệt", "chán". Không tìm được từ thì không mở lời được.

Bạn bè chỉ để vui. Nhiều người đàn ông có nhóm bạn lâu năm, nhưng các cuộc gặp xoay quanh bóng đá, công việc, chuyện tiền. Chưa ai bắt đầu một cuộc trò chuyện thật.

Sợ làm người thân lo. Không kể với vợ vì sợ vợ lo, không kể với mẹ vì sợ mẹ mất ngủ. Rốt cuộc không kể với ai.

Nghĩ rằng chỉ người "có bệnh" mới đi gặp chuyên gia. Nhiều người đàn ông coi việc gặp chuyên gia tâm lý là chuyện của người yếu hay người có vấn đề nặng, nên tự gánh tới khi quá sức. Thực ra, gặp sớm khi chuyện còn nhẹ thì việc gỡ cũng nhẹ hơn nhiều.

Câu thường nói và điều có thể đang ở bên dưới

Không phải lúc nào cũng đúng, nhưng giúp người nghe hiểu thêm một lớp:

Câu hay ngheĐiều có thể đang muốn nói
"Anh mệt, để anh yên.""Anh đang có chuyện nặng mà chưa biết nói sao."
"Có gì đâu, chuyện nhỏ.""Chuyện này làm anh xấu hổ, anh không muốn nhắc."
"Đi nhậu tí cho khuây.""Anh không muốn ở một mình với suy nghĩ của mình."
"Em lo làm gì, anh lo được.""Anh sợ nếu anh nói ra, em sẽ thấy anh yếu."
"Thôi, nói làm gì.""Anh đã thử nói rồi và không ai hiểu."

Bảng này không phải để người nghe đoán bừa hay bắt bẻ "anh nói vậy nhưng ý anh là thế này". Nó chỉ nhắc rằng đằng sau một câu cộc có thể là một nỗi lo, và đáp lại bằng sự kiên nhẫn thường mở được cửa hơn là đáp lại bằng giận dỗi.

Nếu bạn là người đàn ông đọc bảng này và thấy mình ở cột trái, thử tự hỏi: "Điều mình thật sự muốn nói là gì?" Chỉ cần trả lời trong đầu đã là bước đầu tiên.

Bắt đầu từ đâu mà không cần "ngồi tâm sự"

Nhiều người đàn ông thấy ngượng với kiểu ngồi đối diện nói chuyện cảm xúc. Có những cách bắt đầu tự nhiên hơn:

  1. Nói với chính mình trước. Mỗi tối, trong đầu hoặc trên giấy, gọi tên một cảm xúc trong ngày: "Hôm nay mình bực vì...", "Mình lo chuyện...". Không ai cần biết.
  2. Nói khi đang làm cùng nhau. Đàn ông thường dễ nói hơn khi ngồi cạnh nhau làm một việc: câu cá, sửa xe, đi bộ, lái xe đường dài. Không phải nhìn thẳng vào mắt giúp bớt ngượng.
  3. Một câu ngắn với vợ hoặc người thân. "Dạo này anh có chuyện công việc hơi nặng đầu, chưa muốn kể hết, nhưng em biết để đừng nghĩ anh giận em." Câu này đủ để người nhà bớt hiểu nhầm.
  4. Gọi cho một người bạn cũ. Một người từng cùng đi qua chuyện khó. Không cần mở đầu bằng tâm sự, chỉ cần hẹn cà phê. Chuyện thật thường đến ở lần gặp thứ hai, thứ ba.
  5. Có một chỗ để xả sức. Chạy bộ, đá bóng, bơi, tập thể dục. Vận động không thay được việc nói ra, nhưng giúp phần căng thẳng trong người có lối thoát.

Không cần làm hết. Chọn một bước dễ nhất và thử trong tuần này. Mỗi lần nói được một chút, lần sau sẽ dễ hơn.

Nếu bạn là vợ, mẹ, con của một người đàn ông đang buồn

Bạn không thể bắt người đó mở lòng, nhưng có thể làm cho việc mở lòng an toàn hơn:

  • Đừng ép kể ngay. Thay vì "Anh nói đi, có chuyện gì", thử "Em thấy dạo này anh nặng đầu. Khi nào anh muốn kể thì em nghe."
  • Chọn lúc làm cùng nhau. Rủ đi bộ buổi tối, cùng nấu ăn, cùng đi chợ. Nhiều chuyện được kể khi đang làm việc khác.
  • Nghe mà không sửa ngay. Khi anh kể, tránh vội đưa lời khuyên hay trách "sao anh không nói sớm". Chỉ cần "Ra vậy, chắc anh mệt lắm."
  • Giữ kín. Đừng mang chuyện anh kể đi nói với họ hàng, bạn bè. Một lần bị lộ có thể khiến anh không bao giờ kể nữa.
  • Để ý những dấu hiệu nặng. Uống rượu nhiều lên rõ, nói những câu như "sống thế này để làm gì", cho đi đồ đạc quý, thì đây không còn là chuyện chờ anh tự nói. Hãy hỏi thẳng một cách nhẹ nhàng và tìm hỗ trợ chuyên môn.

Chăm sóc chính mình nữa. Ở bên một người đang buồn mà không chịu nói rất tốn sức, bạn cũng cần có người để nói chuyện.

Những lối thoát làm mọi thứ nặng thêm

Khi không có chỗ để nói, nhiều người đàn ông tìm lối thoát ở những thứ sẵn có: một cuộc nhậu, thêm vài giờ ở chỗ làm, một đêm chơi game tới sáng. Những thứ này có thật sự giúp quên trong vài tiếng. Vấn đề là chúng không làm nỗi buồn mất đi, chỉ hoãn nó lại, và thường để lại một hôm sau mệt hơn, áy náy hơn, xa vợ con hơn.

Không ai cần bỏ hẳn mọi thú vui. Điều đáng để ý là chức năng của nó: mình làm việc này vì thích, hay vì không chịu nổi việc phải ở yên với suy nghĩ của mình? Nếu là vế sau, đó là tín hiệu có chuyện cần được nói ra. Thử tự kiểm trong một tuần: ghi lại những lần uống, những đêm thức khuya, xem chúng có rơi vào đúng những ngày có chuyện căng thẳng không.

Một lối thoát lành hơn không cần lớn lao: một buổi đá bóng với hội bạn, một buổi sáng đi câu, một cuộc gọi cho anh em ruột. Lối thoát tốt là thứ khiến bạn hôm sau thấy khoẻ hơn, không phải mệt hơn.

Khi nào cần tìm hỗ trợ chuyên môn

Nam giới thường tìm đến hỗ trợ muộn hơn nữ giới, nhiều khi chỉ khi mọi chuyện đã rất nặng. Hãy gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý khi buồn bực, cáu gắt, mệt mỏi kéo dài hơn hai tuần; khi uống rượu bia ngày càng nhiều để chịu được; khi công việc, gia đình bị ảnh hưởng rõ; khi bạn thấy mình là gánh nặng cho người khác. Đi gặp chuyên gia không có nghĩa là bạn yếu hay "có bệnh"; nó giống như đi khám khi đau lưng kéo dài, là việc chăm lo cho sức khoẻ.

Nếu bạn, hoặc người đàn ông bạn thương, có lúc nghĩ tới việc làm hại bản thân hay không muốn sống nữa, hãy nói ngay với một người tin cậy, đến cơ sở y tế gần nhất hoặc gọi cấp cứu 115. Những ý nghĩ như vậy không phải là lựa chọn của người mạnh hay yếu, mà là dấu hiệu đang chịu quá sức, và sự giúp đỡ có hiệu quả thật. Đường dây tư vấn tâm lý của bệnh viện và tổ chức uy tín có thể tra trên trang chính thức của họ.

Câu hỏi thường gặp

Đàn ông khóc có phải là yếu đuối không?

Không. Khóc là phản ứng tự nhiên của con người khi buồn hay xúc động, không phân biệt nam nữ. Nhiều người đàn ông thấy nhẹ lòng hơn sau khi khóc. Mạnh mẽ là biết đối diện với cảm xúc, không phải giả vờ không có.

Vì sao chồng có chuyện mà không chịu nói với vợ?

Thường vì sợ vợ lo, sợ mất hình ảnh vững vàng, hoặc không biết diễn đạt. Không phải vì hết thương. Đừng ép kể ngay; cho anh biết bạn sẵn sàng nghe khi anh muốn, và rủ làm việc cùng nhau để dễ mở lời.

Đàn ông buồn hay biểu hiện ra sao?

Nhiều người không buồn ra mặt mà biểu hiện bằng cáu gắt, im lặng, làm việc quá mức, uống rượu bia nhiều hơn, liều lĩnh hơn, hay than đau mỏi. Thấy những thay đổi này kéo dài thì nên hỏi han nhẹ nhàng.

Đàn ông có nên đi gặp chuyên gia tâm lý không?

Nên, nếu cảm thấy nặng nề kéo dài hoặc không tự gỡ được. Gặp chuyên gia tâm lý là chăm sóc sức khoẻ như mọi việc khác, không phải dấu hiệu yếu kém. Nhiều người đàn ông thấy tiếc vì đã không đi sớm hơn.

Bạn bè nam nói chuyện cảm xúc với nhau thế nào cho đỡ ngượng?

Bắt đầu khi đang làm gì đó cùng nhau như đi câu, đi bộ, sửa đồ. Hỏi một câu thật như "Dạo này ông ổn không, nói thật đấy". Nếu bạn kể, chỉ cần nghe, đừng đùa cho qua ngay.

Uống rượu cho quên có giúp được không?

Rượu có thể làm quên trong vài giờ, nhưng thường làm tâm trạng hôm sau nặng hơn, giấc ngủ kém đi và dễ thành thói quen. Nếu thấy mình cần rượu mới chịu được, đó là lúc nên nói với người thân và tìm hỗ trợ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138