YeuDuoi.comYếu Đuối
Khi vấp ngã

Ra trường muộn, chưa tốt nghiệp cùng bạn bè: vượt cảm giác bị bỏ lại phía sau

Bạn bè mặc áo cử nhân, còn mình vẫn nợ môn, phải học thêm một hai học kỳ. Cách lập lại kế hoạch, học cùng khoá dưới và thôi đo mình bằng mốc của người khác.

Young Vietnamese man with a backpack walking alone along a tree-lined university path in early morning, seen from behind, students blurred in the distance, gentle light

Ra trường muộn hơn bạn bè thường khiến người ta thấy mình bị bỏ lại phía sau, nhất là trong mùa lễ tốt nghiệp. Cảm giác đó có thật, nhưng một vài học kỳ chênh lệch hiếm khi quyết định cả con đường sau này. Việc cần làm là lập lại kế hoạch rõ ràng cho phần còn thiếu, và thôi đo mình bằng mốc thời gian của người khác.

Có nhiều lý do để ra trường muộn: nợ môn, bảo lưu vì sức khoẻ hay gia đình, đi làm thêm quá nhiều, chuyển ngành giữa chừng. Lý do nào cũng không làm bạn kém đi. Phần dưới đi qua cảm giác trong mùa tốt nghiệp, các lý do thường gặp, cách lập lại bản đồ phần còn thiếu, chuyện học cùng khoá dưới, cách nói với gia đình, chuyện so mốc với người khác, giữ nhịp khi vừa học vừa làm và khi nào cần người có chuyên môn.

Mùa tốt nghiệp của bạn bè và cảm giác bị bỏ lại

Long quê Thanh Hoá, học ngành kỹ thuật ở Hà Nội. Năm thứ tư, em còn nợ năm học phần, trong đó có đồ án. Tháng lễ tốt nghiệp, mạng xã hội của em toàn ảnh áo cử nhân, ảnh gia đình bạn bè từ quê ra dự. Long không đi dự lễ của lớp, nói dối là bận đi làm. Tối đó em nằm nhìn trần nhà, cảm giác như cả lớp đã lên một chuyến tàu còn mình đứng lại trên sân ga.

Cảm giác bị bỏ lại thường mạnh nhất ở những thời điểm có nghi lễ: lễ tốt nghiệp, ngày bạn bè nhận việc, Tết khi họ hàng hỏi "ra trường chưa". Ngoài những lúc đó, cảm giác có thể dịu đi. Biết trước điều này giúp bạn chuẩn bị: mùa tốt nghiệp sẽ khó, và nó sẽ qua. Có thể lên kế hoạch cho những ngày đó, như hẹn một người bạn không cùng lớp đi ăn, về quê vài hôm, hoặc tạm ẩn bớt những người đang đăng ảnh lễ tốt nghiệp trên mạng xã hội trong vài tuần.

Bạn không bắt buộc phải đi dự lễ của lớp nếu thấy quá sức, cũng không bắt buộc phải tránh. Nếu đi, có thể đi một lúc, chúc mừng vài người bạn thân rồi về. Nếu không đi, nhắn một lời chúc là đủ tình. Không có cách nào là đúng duy nhất.

Những lý do ra trường muộn thường gặp

Mỗi người ra trường muộn có câu chuyện riêng. Một vài lý do hay gặp, để bạn thấy mình không đơn độc:

  • Nợ một vài học phần khó, phải chờ học kỳ có mở lớp để học lại.
  • Đồ án, khoá luận chưa đạt yêu cầu hoặc phải làm lại.
  • Bảo lưu vì sức khoẻ của bản thân hoặc phải về chăm người thân.
  • Đi làm thêm để tự trang trải, không đủ thời gian học trọn chương trình.
  • Chuyển ngành giữa chừng, phải học bù các học phần nền tảng.
  • Chưa đạt chuẩn đầu ra về ngoại ngữ hoặc tin học theo quy định của trường.
  • Mất động lực một thời gian, bỏ học nhiều buổi rồi bị cấm thi.

Lý do cuối cùng thường khiến người ta xấu hổ nhất. Nhưng mất động lực kéo dài trong thời sinh viên là chuyện không hiếm, và nó nên được nhìn như một tín hiệu cần chăm sóc bản thân hơn là một lỗi đạo đức. Nếu đó là lý do của bạn, phần cuối bài về hỗ trợ chuyên môn đáng được đọc kỹ.

Lập lại bản đồ phần còn thiếu

Cảm giác mơ hồ "còn nhiều lắm" thường nặng hơn thực tế. Một buổi ngồi rà lại giúp con số rõ ràng:

  1. Lấy bảng điểm và chương trình đào tạo, đánh dấu từng học phần còn thiếu, số tín chỉ, học kỳ thường mở lớp.
  2. Hỏi phòng đào tạo hoặc cố vấn học tập để xác nhận danh sách và thời hạn tối đa được học theo quy định của trường.
  3. Xếp các học phần vào từng học kỳ, ưu tiên học phần điều kiện và đồ án, khoá luận.
  4. Ghi lại các mốc đăng ký học để không lỡ đợt, nhất là những học phần ít khi mở.
  5. Tính trước chi phí học lại và nguồn trang trải, nói với gia đình nếu cần hỗ trợ.
  6. Chọn một ngày dự kiến tốt nghiệp, viết ra, dán ở chỗ dễ thấy.

Long làm bài này và thấy năm học phần thật ra gói gọn trong hai học kỳ, nếu em đăng ký đúng đợt. Con số "một năm" làm em bớt hoảng hơn hẳn so với cảm giác "không biết bao giờ mới xong".

Học cùng lớp với khoá dưới

Ngại là bình thường. Bước vào lớp toàn gương mặt nhỏ tuổi hơn, nhiều người thấy lạc lõng mấy buổi đầu. Phần lớn sinh viên khoá dưới không để ý hay đánh giá gì nhiều, vì lớp học lại thường có người từ nhiều khoá.

Lợi thế của người đi trước. Bạn đã quen trường, quen thầy cô, có thể đã học qua một phần nội dung. Chia sẻ kinh nghiệm cho khoá dưới là một cách tự nhiên để kết nối.

Tìm một hai người cùng hoàn cảnh. Trong lớp học lại thường có người khác cũng đang học bù. Học nhóm với họ giúp cả hai giữ nhịp và bớt cô đơn, lại có người nhắc nhau những mốc nộp bài, mốc đăng ký.

Không cần giải thích với mọi người. Nếu có ai hỏi, một câu "mình học bù môn này" là đủ, không cần kể lý do.

Nói chuyện với giảng viên sớm. Cho thầy cô biết đây là học phần mình cần để tốt nghiệp, hỏi những điểm cần chú ý. Nhiều giảng viên sẵn lòng hướng dẫn khi sinh viên chủ động.

Nói với gia đình chuyện ra trường muộn

Nhiều sinh viên giấu gia đình chuyện nợ môn đến tận mùa tốt nghiệp, khi bố mẹ hỏi ngày lễ để thu xếp ra dự. Giấu đến phút cuối khiến cú sốc của gia đình lớn hơn và bạn phải giải thích thêm cả chuyện vì sao giấu.

Nói sớm, kèm bản đồ học phần đã lập, giúp bố mẹ thấy bạn đang nắm được tình hình. Câu gợi ý: "Bố mẹ ơi, con chưa tốt nghiệp được đợt này, con còn thiếu năm học phần. Con đã xếp lịch, dự kiến cuối năm sau con xong. Con xin lỗi vì đã không nói sớm hơn." Nếu cần hỗ trợ học phí học lại, nói rõ con số.

Gia đình có thể buồn, có thể so sánh với con nhà người khác. Đó là phản ứng của cú hẫng. Hãy cho họ thời gian, và giữ liên lạc đều đặn, kể từng học phần đã qua. Mỗi tin vui nhỏ giúp bố mẹ yên tâm hơn một lời hứa lớn, và cũng giúp chính bạn thấy mình đang tiến lên.

So mốc của mình với mốc của người khác

Người ta hay đo đời mình bằng những mốc chung: ra trường lúc hai mươi hai, có việc ổn định lúc hai mươi lăm. Bảng dưới đây giúp nhìn lại những mốc đó.

Mốc người ta hay soĐiều mốc đó không cho thấy
Ai ra trường đúng bốn nămNgười đó học có hiểu không, có hợp ngành không, có kiệt sức không
Ai có việc ngay sau khi tốt nghiệpCông việc có hợp không, có ở lại lâu không
Ai nhận lương cao hơn năm đầuHọ phải đánh đổi gì, những năm sau sẽ ra sao
Ai đăng ảnh thành công trên mạngNhững học kỳ khó khăn họ không đăng

Vài năm sau khi ra trường, hiếm ai còn hỏi bạn tốt nghiệp năm nào. Người ta quan tâm bạn làm được gì, làm việc với người khác ra sao. Một hai học kỳ chênh lệch nhỏ dần đi theo thời gian, dù lúc này nó có vẻ rất lớn. Long sau này kể rằng ở công ty đầu tiên, trưởng nhóm của em cũng từng học thêm một năm mới ra trường, chuyện mà em chỉ biết khi đã làm chung nửa năm.

Giữ nhịp khi vừa học lại vừa đi làm

Nhiều người ra trường muộn phải vừa đi làm vừa học bù. Một vài điều giúp không bỏ dở thêm lần nữa:

  • Báo trước với nơi làm việc lịch học cố định, xin sắp ca phù hợp nếu có thể.
  • Ưu tiên học phần khó vào học kỳ công việc nhẹ hơn.
  • Giữ ít nhất một ngày nghỉ thật sự trong tuần, không học, không làm.
  • Đặt nhắc lịch cho các mốc nộp bài, thi, đăng ký học phần.
  • Có một người bạn hoặc người thân để báo tiến độ mỗi tháng, giúp mình có trách nhiệm hơn.

Nếu thấy mình bắt đầu bỏ buổi học, trễ hạn nộp bài liên tục, đừng đợi đến khi bị cấm thi. Nói với giảng viên, cố vấn học tập sớm. Nhiều trường có những phương án như rút bớt học phần hoặc lùi lịch, chỉ khả thi khi được hỏi kịp thời. Đi chậm mà đều vẫn tốt hơn cố ôm nhiều rồi bỏ giữa chừng.

Khi nào cần tìm hỗ trợ chuyên môn

Buồn và áp lực trong mùa tốt nghiệp là chuyện thường gặp. Nhưng nếu bạn đã mất động lực nhiều tháng, không thể bắt mình đến lớp dù biết hậu quả, ngủ li bì hoặc mất ngủ kéo dài, tách khỏi bạn bè, hoặc thấy mình là gánh nặng cho gia đình, hãy tìm đến chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ. Nhiều trường đại học có phòng tư vấn tâm lý cho sinh viên; đường dây tư vấn tâm lý của bệnh viện, tổ chức uy tín thì tra trên trang chính thức của họ.

Nếu có lúc bạn nghĩ tới chuyện làm hại bản thân, hãy nói ngay với một người tin cậy, đến cơ sở y tế gần nhất hoặc gọi cấp cứu 115. Ra trường muộn là một khúc quanh, không phải ngõ cụt. Giúp đỡ là có thật và có hiệu quả.

Đi gặp chuyên gia khi đang học dở không có nghĩa là bạn yếu hay sẽ bị ghi vào hồ sơ học tập. Phòng tư vấn của trường thường giữ kín nội dung trao đổi. Nhiều sinh viên sau vài buổi trò chuyện đã tìm lại được nhịp đến lớp, và hiểu vì sao mình từng bỏ dở.

Câu hỏi thường gặp

Ra trường muộn một hai năm có ảnh hưởng nhiều đến xin việc không?

Thường ít hơn bạn lo. Nhà tuyển dụng quan tâm nhiều hơn đến những gì bạn làm được, kinh nghiệm thực tập, làm thêm và cách bạn trình bày. Nếu được hỏi, hãy trả lời ngắn gọn, trung thực và nói thêm điều mình học được trong thời gian đó.

Có nên đi dự lễ tốt nghiệp của lớp khi mình chưa tốt nghiệp không?

Tuỳ sức của bạn. Nếu muốn, có thể đi một lúc để chúc mừng bạn thân. Nếu thấy quá sức, nhắn một lời chúc là đủ. Không có lựa chọn nào khiến bạn kém tình cảm hơn với bạn bè.

Học cùng lớp khoá dưới thấy ngại thì làm sao?

Ngại vài buổi đầu là bình thường. Hãy tìm người cùng học bù trong lớp, chủ động chia sẻ kinh nghiệm với các bạn khoá dưới và nói chuyện với giảng viên. Nếu ai hỏi, một câu đơn giản là mình học bù môn này là đủ.

Có nên giấu bố mẹ chuyện chưa tốt nghiệp được không?

Thường không nên, vì gần mùa tốt nghiệp gia đình sẽ hỏi và giấu đến phút cuối khiến cú sốc lớn hơn. Nói sớm kèm kế hoạch học phần rõ ràng giúp bố mẹ yên tâm hơn và có thể hỗ trợ bạn kịp lúc.

Nợ quá nhiều môn có nên bỏ học không?

Đây là quyết định lớn, nên đưa ra khi đã rà lại toàn bộ học phần còn thiếu, hỏi phòng đào tạo về thời hạn và các phương án, và bàn với gia đình. Nhiều khi con số thật ít hơn cảm giác. Nếu mất động lực kéo dài, nên gặp chuyên gia tâm lý trước khi quyết.

Làm sao thôi so sánh mình với bạn bè đã ra trường?

Giảm thời gian xem mạng xã hội trong mùa tốt nghiệp, viết ra những mốc của chính mình và đánh dấu từng bước đã qua. Nhớ rằng ảnh người khác đăng chỉ là một khoảnh khắc, không phải toàn bộ hành trình của họ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138