YeuDuoi.comYếu Đuối
Tự chăm sóc bằng việc nhỏ

Lướt điện thoại đến khuya khi buồn: giảm mạng xã hội mà không cần xoá tài khoản

Buồn thì cầm điện thoại lướt mãi không dừng, càng lướt càng trống. Cách nhận ra lướt để nghỉ hay lướt để trốn, đổi vài cài đặt và lấp khoảng trống buổi tối.

Vietnamese man in his thirties seen from behind sitting on a sofa in a dim living room, phone set face down beside him, reading a paperback under a warm lamp

Lướt điện thoại đến khuya khi buồn thường là cách đầu óc tìm chỗ tạm quên, nhưng càng lướt lâu, cảm giác trống rỗng và mệt mỏi thường càng tăng; bạn không cần xoá tài khoản, chỉ cần đổi vài cài đặt, đặt điện thoại xa mình vào buổi tối và chuẩn bị sẵn một việc khác để tay và mắt có chỗ đặt vào. Mạng xã hội không có lỗi hoàn toàn, và bạn cũng không có lỗi khi cầm máy lên.

Bài này không bàn chuyện so sánh mình với người khác trên mạng, cũng không bàn tin tức gây lo âu, vì hai chuyện đó có bài riêng. Ở đây chỉ nói về thói quen lướt dài lúc lòng nặng: vì sao khó dừng, cách phân biệt lướt để nghỉ với lướt để trốn, và các bước nhỏ để lấy lại buổi tối của mình.

Vì sao buồn lại lướt mãi không dừng

Khi buồn, đối diện với suy nghĩ của chính mình rất mệt. Điện thoại đưa ra một lối thoát dễ dàng: video ngắn nối tiếp video ngắn, bài đăng nối tiếp bài đăng, không có điểm dừng, không đòi hỏi gì. Mỗi lần vuốt là một chút mới lạ, đủ để đầu óc khỏi quay về chuyện đang làm mình đau.

Vấn đề là cái lối thoát ấy không có cửa ra. Lướt một tiếng không làm nỗi buồn nhỏ đi, chỉ hoãn nó lại, trong khi bạn mất đi giấc ngủ và thấy mắt mỏi, đầu nặng. Đặt máy xuống lúc hai giờ sáng, cảm giác trống rỗng thường còn rõ hơn lúc cầm lên, kèm thêm chút tự trách vì lại thức khuya.

Buổi tối là lúc dễ sa vào nhất. Ban ngày còn công việc, còn người xung quanh; tối về một mình, mọi thứ lặng đi và điện thoại thành người bạn duy nhất luôn sẵn sàng. Người sống một mình, người chăm sóc người thân cả ngày rồi mới có chút thời gian cho mình, thường dính vòng này nặng hơn.

Hiểu như vậy để thấy: muốn bớt lướt, cấm đoán thôi chưa đủ. Bạn cần làm cho việc lướt khó hơn một chút, và làm cho những việc khác dễ hơn một chút.

Lướt để nghỉ hay lướt để trốn

Không phải lần cầm điện thoại nào cũng có hại. Bảng dưới giúp bạn nhận ra lúc nào việc lướt đang giúp, lúc nào đang kéo mình xuống.

Dấu hiệuLướt để nghỉLướt để trốn
Lúc bắt đầuCó chủ ý, ví dụ xem tin nhắn bạn bè, xem vài video giải tríCầm lên theo phản xạ mỗi khi thấy trống hay buồn
Thời lượngTự dừng được sau một quãng ngắnKhông biết đã qua bao lâu, ngẩng lên thì đã khuya
Sau khi đặt máyThấy thư giãn hơn hoặc như cũThấy trống rỗng, mệt, hơi có lỗi
Ảnh hưởng tới việc khácKhông lấn vào giờ ngủ, bữa ăn, việc cần làmLấn mất giờ ngủ, bỏ dở việc, ăn cũng cầm máy

Câu tự hỏi ngay lúc vừa đặt máy xuống: “Mình thấy khá hơn, như cũ, hay tệ hơn?” Ghi nhanh câu trả lời trong ba bốn tối liên tiếp. Bạn sẽ biết rõ khung giờ nào, ứng dụng nào đang lấy nhiều của mình nhất, và chỉ cần chỉnh đúng chỗ đó.

Cũng để ý xem trước lúc cầm máy, chuyện gì vừa xảy ra: vừa cãi nhau, vừa đọc một tin nhắn khó chịu, hay chỉ là căn phòng quá yên. Biết được điểm bắt đầu giúp bạn chuẩn bị việc thay thế đúng lúc hơn.

Năm thay đổi nhỏ ngay trên chiếc điện thoại

Thay vì dựa vào ý chí lúc đang mệt, nhờ chính chiếc máy giúp bạn. Mỗi thay đổi dưới làm mất chưa tới năm phút.

  1. Tắt thông báo của các ứng dụng mạng xã hội. Giữ thông báo tin nhắn từ người thân, công việc. Không có tiếng ting liên tục thì bớt được nhiều lần cầm máy vô cớ.
  2. Dời ứng dụng hay lướt nhất khỏi màn hình chính. Cho vào một thư mục ở trang cuối. Phải tìm mới mở được thì có thêm một nhịp để tự hỏi “mình có thật muốn mở không”.
  3. Đăng xuất khỏi ứng dụng vào buổi tối. Không cần xoá tài khoản; đăng nhập lại mất một chút công, và chút công ấy đủ để ngăn nhiều lần lướt theo phản xạ.
  4. Dùng tính năng giới hạn thời gian có sẵn trong máy. Đặt mức vừa phải cho các ứng dụng hay lướt; khi hết giờ, máy nhắc. Bạn vẫn có thể bỏ qua, nhưng lời nhắc giúp bạn thấy mình đã dùng bao lâu.
  5. Sạc điện thoại ngoài phòng ngủ. Mua một chiếc đồng hồ báo thức rẻ tiền để không còn lý do mang máy lên giường. Đây thường là thay đổi đem lại nhiều nhất.

Không cần làm cả năm trong một tối. Chọn hai việc dễ nhất, giữ một tuần, rồi thêm việc khác.

Lấp khoảng trống khi không lướt

Bỏ điện thoại xuống mà không có gì thay vào, tay sẽ tự tìm lại nó. Chuẩn bị sẵn vài việc nhẹ nhàng cho khung giờ buổi tối, đặt ngay chỗ mình hay ngồi.

  • Một cuốn sách giấy hoặc truyện quen đã đọc rồi; đọc lại sách cũ ít tốn sức hơn sách mới.
  • Một việc tay chân đơn giản: gấp quần áo, tưới cây, lau bàn, xếp lại ngăn kéo.
  • Tắm nước ấm, thay đồ ngủ sạch, pha một cốc trà không có caffeine.
  • Nghe radio, nghe một bản nhạc quen bằng loa thay vì xem video.
  • Gọi điện cho một người thân mười phút, gọi thoại chứ không nhắn tin.
  • Viết vài dòng vào một cuốn sổ để trống: hôm nay có gì nặng, có gì nhẹ.

Khi thấy tay mình với lấy điện thoại, không cần cấm ngay. Thử đổi sang một việc trong danh sách trong mười phút. Sau mười phút vẫn muốn lướt thì lướt, nhưng đặt hẹn giờ trước khi mở máy.

Nếu khung giờ khó nhất của bạn là ngay trước khi ngủ, chuẩn bị riêng cho khung ấy: sách để sẵn trên gối, đèn ngủ bật sẵn, điện thoại đã cắm sạc ở phòng khách. Càng ít bước, càng dễ làm.

Anh Tuấn ở Hải Phòng và chiếc đồng hồ báo thức mười lăm nghìn

Anh Tuấn, ba mươi tám tuổi, ở Hải Phòng, ban ngày đi làm, tối về thay vợ chăm bố bị tai biến nằm một chỗ (ví dụ giả định). Mười giờ đêm, khi bố đã ngủ, anh mới có chút thời gian cho mình. Anh nằm lướt video đến một hai giờ sáng, sáng hôm sau đi làm với đôi mắt đỏ. Anh biết là không tốt, nhưng nói như anh: “Đó là lúc duy nhất trong ngày không ai cần mình.”

Anh không cố bỏ hẳn, vì đó thật sự là khoảng nghỉ của anh. Anh chỉ đổi cách nghỉ. Anh mua một chiếc đồng hồ báo thức ở chợ, để điện thoại sạc ngoài phòng khách. Mười giờ anh vẫn cho mình ba mươi phút xem điện thoại ở ghế, có hẹn giờ. Hết giờ, anh vào phòng, đọc vài trang truyện kiếm hiệp cũ từ thời sinh viên rồi tắt đèn.

Tuần đầu anh hay ra phòng khách lấy máy. Sang tuần thứ hai thì ít hơn. Anh vẫn mệt vì việc chăm bố, điều đó không đổi. Nhưng ngủ thêm được hơn một tiếng mỗi đêm giúp anh bớt cáu với vợ con, và anh có sức để bàn với các anh chị em chuyện chia ca chăm bố.

Câu chuyện của anh Tuấn cho thấy: lướt nhiều đôi khi là dấu hiệu bạn đang thiếu một khoảng nghỉ thật, chứ không phải chỉ là thói quen xấu.

Chỗ hay làm sai và vì sao

Xoá sạch ứng dụng trong một phút quyết tâm. Vài hôm sau thấy thiếu, cài lại, rồi lướt nhiều hơn để bù. Giảm dần bằng cài đặt thường bền hơn cắt đứt đột ngột, nhất là khi bạn còn dùng mạng xã hội để liên lạc và làm việc.

Tự trách sau mỗi lần lướt khuya. Cảm giác có lỗi làm tâm trạng thấp thêm, và tâm trạng thấp lại đẩy bạn cầm máy lên. Ghi nhận rồi bỏ qua, tối mai làm lại.

Thay lướt mạng bằng xem phim dài tập liên tục. Đổi màn hình này sang màn hình khác, giờ ngủ vẫn bị lấn như cũ. Việc thay thế nên là thứ không có màn hình, ít nhất ở khung giờ trước khi ngủ.

Nghĩ rằng phải cai hoàn toàn mới là thành công. Mục tiêu là lấy lại giấc ngủ và một chút thời gian cho mình, không phải biến mất khỏi mạng. Lướt có chủ ý, có giờ, vẫn là cách nghỉ hợp lệ.

Chỉ nhìn vào số giờ sử dụng. Hai tiếng gọi video với người nhà khác hẳn hai tiếng lướt video ngắn một mình lúc nửa đêm. Thay vì chỉ đếm giờ, hãy nhìn xem giờ đó dùng vào việc gì và sau đó mình thấy thế nào.

Khi nào cần tìm hỗ trợ chuyên môn

Nếu bạn đã đổi cài đặt, để máy xa giường, có việc thay thế mà vẫn không dừng được, mất ngủ kéo dài, bỏ bê công việc, học hành, các mối quan hệ, hoặc thấy bứt rứt khó chịu rõ rệt khi không cầm máy, hãy nói chuyện với bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý. Thói quen lướt dài nhiều khi là bề nổi của nỗi buồn, cô đơn hay căng thẳng bên dưới, và những thứ đó đáng được chăm sóc đúng cách. Bạn có thể kể thẳng với chuyên gia rằng mình hay lướt điện thoại đến khuya; đó là một thông tin có ích cho buổi nói chuyện, không phải điều đáng ngại.

Với cha mẹ có con tuổi học trò thức khuya cầm điện thoại: thay vì giật máy, hãy hỏi con dạo này thế nào, và cùng con đặt giờ để máy ngoài phòng. Nếu con bị bắt nạt, đe doạ, quấy rối trên mạng, hãy giữ lại bằng chứng, báo nhà trường và gọi Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111. Trường hợp khẩn cấp gọi 113.

Nếu trong lúc lướt, bạn tìm đọc những nội dung về làm hại bản thân, hoặc có ý nghĩ muốn làm hại mình, hãy đặt máy xuống và nói ngay với một người tin cậy, đến cơ sở y tế gần nhất hoặc gọi cấp cứu 115. Bạn không cần tự gánh những ý nghĩ ấy một mình.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao buồn lại lướt điện thoại mãi không dừng được?

Lướt cho đầu óc một chỗ tạm quên, mỗi lần vuốt lại có chút mới lạ, không đòi hỏi gì. Nhưng nó chỉ hoãn nỗi buồn chứ không làm nó nhỏ đi, lại lấy mất giấc ngủ. Buổi tối khi ở một mình là lúc dễ sa vào nhất.

Có cần xoá tài khoản mạng xã hội để bớt lướt không?

Không cần. Tắt thông báo, dời ứng dụng khỏi màn hình chính, đăng xuất buổi tối, dùng giới hạn thời gian có sẵn trong máy và sạc điện thoại ngoài phòng ngủ thường bền hơn việc xoá rồi cài lại vài hôm sau.

Làm sao biết mình đang lướt để nghỉ hay lướt để trốn?

Sau khi đặt máy xuống, tự hỏi mình thấy khá hơn, như cũ hay tệ hơn. Lướt để nghỉ thì dừng được và không lấn vào giờ ngủ. Lướt để trốn thì không biết đã bao lâu, đặt máy thấy trống rỗng và có lỗi.

Buổi tối không lướt điện thoại thì làm gì?

Chuẩn bị sẵn vài việc nhẹ như đọc sách giấy, tắm nước ấm, gấp quần áo, tưới cây, nghe nhạc bằng loa, gọi điện cho người thân mười phút, hoặc viết vài dòng vào sổ. Đặt sẵn những thứ đó ngay chỗ hay ngồi để dễ với tới.

Con tuổi teen thức khuya lướt điện thoại thì cha mẹ nên làm gì?

Hỏi con dạo này thế nào trước khi bàn chuyện điện thoại, rồi cùng con đặt giờ để máy ngoài phòng. Nếu con bị bắt nạt hay quấy rối trên mạng, giữ bằng chứng, báo nhà trường và gọi Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111.

Khi nào thói quen lướt điện thoại cần gặp chuyên gia?

Khi đã thử nhiều cách mà vẫn không dừng được, mất ngủ kéo dài, bỏ bê việc học, việc làm, các mối quan hệ, hoặc thấy bứt rứt rõ rệt khi không cầm máy. Thói quen này nhiều khi là bề nổi của nỗi buồn hay căng thẳng cần được chăm sóc.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138