Để an ủi bạn thân ở xa đang buồn, hãy nhắn một tin cụ thể và ấm, không đòi trả lời ngay, rồi giữ liên lạc đều đặn bằng những lần hỏi thăm ngắn và một vài cuộc gọi có hẹn trước. Khoảng cách không làm sự có mặt mất đi giá trị; điều bạn của bạn cần là biết có người đang nghĩ tới họ, nhớ chuyện của họ, và sẽ không biến mất sau một tin nhắn.
Qua màn hình, rất dễ nói câu ngắn quá hoá lạnh, hoặc dài quá thành giảng giải. Bài này đi qua tin nhắn đầu tiên, cách gọi điện, lịch giữ liên lạc, những chỗ hay hỏng khi an ủi từ xa, và việc cần làm khi bạn lo người bạn ấy đang gặp nguy hiểm mà mình không thể chạy tới.
Ở xa vẫn ở bên được: điều gì khác so với gặp mặt
Khi ngồi cạnh nhau, bạn có ánh mắt, cái vỗ vai, sự im lặng chung. Qua tin nhắn, tất cả những thứ đó mất đi, chỉ còn chữ. Người đang buồn đọc chữ bằng tâm trạng của họ, nên một câu bình thường như "ok" hay "ừ" dễ bị hiểu thành hờ hững.
Bù lại, ở xa có một lợi thế: bạn của bạn có thể trả lời lúc họ sẵn sàng, đọc đi đọc lại một tin nhắn tử tế vào lúc nửa đêm. Một tin nhắn viết cẩn thận đôi khi được giữ lại rất lâu.
Ví dụ giả định: Linh làm việc ở TP Hồ Chí Minh, bạn thân của Linh là Trang vừa về quê ở Nghệ An sau một năm khởi nghiệp không thành, dạo này ít đăng gì, nhắn trả lời cụt lủn. Linh không biết nên hỏi gì vì sợ chạm vào chỗ đau. Cuối cùng cô nhắn: "Tớ nhớ cậu. Mấy hôm nay thấy cậu im im, tớ đoán chắc cậu đang nặng lòng. Không cần trả lời liền đâu, tớ chỉ muốn cậu biết tớ đang ở đây." Hai ngày sau Trang mới trả lời, và câu đầu tiên là: "Cảm ơn cậu đã không hỏi sao tớ thất bại."
Điều Linh làm đúng là gọi tên điều cô thấy, không đoán bừa nguyên nhân, và gỡ áp lực phải trả lời.
Tin nhắn đầu tiên: nên viết và nên tránh
Tin nhắn đầu tiên đặt giọng cho cả quá trình. Một vài so sánh để bạn chọn:
| Nên viết | Nên tránh | Vì sao |
|---|---|---|
| Tớ để ý dạo này cậu ít nói, tớ lo cho cậu. | Sao dạo này lặn mất tăm vậy? | Câu đầu là quan tâm, câu sau nghe như trách |
| Không cần trả lời liền đâu. | Rảnh thì rep nha. | Gỡ áp lực thật sự thay vì chờ đợi ngầm |
| Tớ nghe chuyện công việc của cậu, thương cậu quá. | Nghe nói cậu thất bại hả? | Không lặp lại chữ làm đau |
| Cuối tuần tớ gọi cậu mười phút được không? | Có gì cứ gọi tớ nhé. | Lời mời cụ thể dễ nhận hơn lời mời chung |
| Tớ không biết nói gì cho đúng, nhưng tớ ở đây. | Mọi chuyện rồi sẽ ổn thôi. | Thật lòng hơn một lời hứa không ai chắc |
Một mẹo nhỏ: viết xong đọc lại một lần bằng tâm trạng của người đang buồn. Câu nào nghe như phán xét, như hỏi dồn, như giục, sửa lại hoặc bỏ. Tránh gửi một tràng tin nhắn liên tiếp; một tin vừa đủ dài là đủ.
Nếu chưa từng nhắn chuyện tình cảm với nhau, đừng lo phải văn hoa. Câu giản dị theo đúng giọng của hai người thường chạm hơn câu mượn trên mạng.
Gọi điện và gọi video: nhịp và cách
Giọng nói mang được nhiều thứ mà chữ không mang được. Khi bạn của bạn đồng ý, một cuộc gọi có thể giúp nhiều:
- Hẹn trước. Gọi bất ngờ dễ làm người đang buồn từ chối máy vì chưa sẵn sàng. "Tối mai chín giờ tớ gọi nhé, nếu cậu mệt thì nhắn tớ dời" để họ có quyền chọn.
- Không bắt bật camera. Nhiều người đang buồn không muốn bị nhìn thấy. Gọi thoại là đủ, video chỉ khi họ muốn.
- Mở đầu nhẹ. Không cần vào thẳng chuyện buồn. Hỏi một chuyện thường ngày, để họ quyết định có đi sâu hay không.
- Phát tiếng để họ biết bạn đang nghe. Qua điện thoại không có cái gật đầu, nên thêm "ừ", "tớ đang nghe", "rồi sao nữa".
- Chấp nhận im lặng. Có những cuộc gọi phần lớn là im lặng. Không sao. Nói "tớ vẫn ở đây" rồi chờ.
- Kết thúc bằng một hẹn nhỏ. "Thứ Năm tớ nhắn cậu nhé" cho họ một điểm để bám vào trong những ngày tới.
Cuộc gọi không cần dài. Mười lăm phút đều đặn mỗi tuần thường có ích hơn một cuộc gọi ba tiếng rồi biến mất cả tháng. Nếu lệch múi giờ vì một trong hai người đang ở nước ngoài, thống nhất một khung giờ cố định hợp cho cả hai để không ai phải thức quá khuya.
Giữ liên lạc đều mà không làm phiền
Nỗi buồn kéo dài cần sự có mặt kéo dài. Một nhịp liên lạc vừa phải giúp bạn của bạn không thấy bị bỏ rơi, cũng không thấy bị theo dõi:
- Tuần đầu: một tin nhắn mỗi ngày hoặc cách ngày, ngắn, không đòi trả lời. Một chuyện nhỏ ("tớ vừa đi ngang quán bún mình hay ăn"), một lời hỏi thăm.
- Từ tuần thứ hai: giữ hai ba tin mỗi tuần và một cuộc gọi có hẹn. Nhớ những ngày khó với họ, như ngày phỏng vấn, ngày gặp gia đình, để nhắn trước và sau.
- Gửi một thứ cụ thể: đặt một bữa ăn tới nhà họ, gửi một cuốn sách, một gói trà. Món nhỏ có địa chỉ là lời nhắc rằng có người nghĩ tới họ ở thế giới thật.
- Hỏi thẳng về nhịp: "Tớ nhắn thế này cậu thấy ổn không, nhiều quá hay ít quá?" Mỗi người cần một nhịp khác.
- Về thăm khi có thể: nếu có dịp về gần chỗ họ, rủ gặp, kể cả chỉ một ly nước.
Cái không cần làm: không cần đăng lên mạng xã hội lời động viên công khai, không gửi các bài viết dạy sống tích cực, không kể chuyện của họ với nhóm bạn chung khi họ chưa đồng ý.
Những chỗ hay hỏng khi an ủi qua màn hình
Đọc mà không trả lời. Bạn đã xem tin của họ mà để đó cả ngày, với người đang buồn, dấu đã xem không trả lời rất nặng. Nếu bận, nhắn một câu "tớ đọc rồi, tối tớ trả lời kỹ nhé".
Gửi biểu tượng thay cho lời. Một trái tim hay một cái ôm hình vẽ có thể dễ thương, nhưng nếu chỉ có thế thì dễ thấy như cho xong. Kèm một câu thật.
Chuyển ngay sang chuyện của mình. Họ kể một đoạn dài, bạn đáp "tớ cũng thế, tuần này tớ cũng…" rồi kể chuyện mình. Hãy trả lời phần của họ trước.
Đoán nguyên nhân rồi khuyên. "Chắc tại cậu ở quê buồn quá, lên đây đi" là đoán và khuyên cùng lúc. Hỏi trước: "Điều gì đang làm cậu mệt nhất?"
Biến mất khi họ không trả lời. Họ im vài hôm không có nghĩa là họ không cần bạn. Tiếp tục nhắn nhẹ, không trách, không dồn.
Đùa để xua không khí nặng. Một câu đùa có khi giúp được, nhưng qua chữ rất dễ bị hiểu thành coi nhẹ. Chỉ đùa khi chính họ đã đùa trước, và dừng lại ngay nếu thấy họ trả lời cụt hơn.
Chụp màn hình tin nhắn gửi cho người khác. Kể cả để hỏi ý "nên trả lời sao", việc chuyển tin nhắn riêng của bạn mình đi nơi khác là một rủi ro về lòng tin. Muốn hỏi ý, kể lại bằng lời của bạn, giữ kín tên và chi tiết.
Khi lo bạn gặp nguy hiểm mà mình ở xa
Có lúc bạn của bạn nhắn những câu khiến tim bạn thắt lại: "chắc tớ không chịu nổi nữa", "mọi người sẽ đỡ mệt nếu không có tớ". Đừng bỏ qua, cũng đừng hoảng loạn mà nhắn liên tục. Hỏi thẳng, rõ ràng: "Cậu đang nghĩ đến chuyện tự làm hại mình à? Tớ hỏi vì tớ thương cậu." Hỏi thẳng không gieo thêm ý nghĩ đó.
Nếu họ trả lời có, hoặc không trả lời mà bạn lo có nguy hiểm trước mắt, hãy gọi điện ngay. Nếu không liên lạc được, gọi cho một người đang ở gần họ: người nhà, bạn cùng phòng, đồng nghiệp, nhờ tới xem ngay. Khi nguy hiểm đang rất gần, gọi cấp cứu 115 và cung cấp địa chỉ của họ. Vì vậy, nên biết sẵn địa chỉ và số của một hai người thân của bạn mình từ trước.
Đừng một mình giữ bí mật kiểu này dù họ xin bạn đừng nói với ai. Nói với họ: "Tớ không giữ được chuyện này một mình vì tớ muốn cậu an toàn." Lời giải thích đó là một hành động thương yêu, không phải phản bội.
Khi nào cần tìm hỗ trợ chuyên môn
Bạn bè ở xa có thể là chỗ dựa quý, nhưng không thay được bác sĩ hay chuyên gia tâm lý. Nên khuyến khích bạn của bạn gặp chuyên môn khi nỗi buồn kéo dài nhiều tuần, khi họ bỏ ăn, mất ngủ, bỏ việc, khi họ thu mình khỏi mọi người, hoặc khi họ nói tới cái chết.
Gợi ý theo cách không làm họ thấy mình bị đẩy đi: "Tớ vẫn ở đây nghe cậu như mọi khi. Nhưng tớ nghĩ cậu xứng đáng có thêm một người hiểu nghề, tớ tìm cùng cậu nhé." Câu đó cho họ biết bạn không rút lui, chỉ là thêm người.
Từ xa, bạn vẫn giúp được phần này: cùng họ tra đường dây tư vấn tâm lý của bệnh viện hoặc tổ chức uy tín trên trang chính thức của nơi đó, nhắc lịch hẹn, gọi điện trước và sau buổi gặp. Nếu ở gần họ có người nhà đáng tin, khéo léo kết nối để có người đi cùng họ.
Nếu họ nhắc tới ý nghĩ tự hại, ưu tiên an toàn trước: kết nối người ở gần, đưa đến cơ sở y tế gần nhất hoặc gọi cấp cứu 115 khi nguy hiểm trước mắt. Nhiều người đã đi qua được giai đoạn tối nhất nhờ một người bạn chịu lên tiếng đúng lúc.
Câu hỏi thường gặp
Bạn đọc tin nhắn mà không trả lời thì có nên nhắn tiếp không?
Nên, nhưng nhẹ và thưa. Một hai ngày một tin ngắn, không trách, không hỏi sao không trả lời. Nhiều người đang buồn vẫn đọc và quý những tin đó dù chưa đủ sức đáp lại.
Nhắn tin an ủi hay gọi điện thì tốt hơn?
Tuỳ người. Có người dễ mở lòng qua chữ, có người cần nghe giọng. Hỏi thẳng "Cậu thích tớ nhắn hay gọi?" là cách nhanh nhất. Thường kết hợp cả hai: tin nhắn hằng ngày, cuộc gọi có hẹn.
Có nên gửi bài viết, video truyền động lực cho bạn đang buồn không?
Thường không nên, nhất là lúc đầu. Những nội dung đó dễ bị hiểu là bạn muốn họ nhanh hết buồn. Một lời hỏi thăm cụ thể từ chính bạn có giá trị hơn.
Mình bận quá, không nhắn được thường xuyên thì sao?
Nói thật với bạn mình về nhịp bạn làm được, ví dụ mỗi tối thứ Hai và thứ Năm. Đều đặn và có báo trước tốt hơn nhiều so với nhắn dồn rồi biến mất.
Bạn bảo đừng lo cho tớ thì có nên lùi lại không?
Có thể bớt tần suất, nhưng đừng biến mất. Đáp: "Ừ, tớ không làm phiền, nhưng tớ vẫn ở đây nhé." Rồi thỉnh thoảng hỏi thăm nhẹ để họ biết cánh cửa vẫn mở.
Làm sao biết bạn ở xa có an toàn khi họ nhắn những câu tuyệt vọng?
Hỏi thẳng, gọi điện ngay. Nếu không liên lạc được và lo nguy hiểm trước mắt, nhờ người ở gần tới xem hoặc gọi cấp cứu 115 với địa chỉ của họ. Đừng chờ tới sáng hôm sau.