YeuDuoi.comYếu Đuối
Tự ti và so sánh

Lướt mạng thấy ai cũng hơn mình: vì sao lòng chùng xuống và cách lướt mà vẫn nhẹ lòng

Mở điện thoại là thấy bạn bè mua nhà, đi du lịch, con học giỏi, còn mình thì đứng yên? Vì sao lướt mạng làm lòng chùng xuống và thử nghiệm bảy ngày để lướt nhẹ hơn.

Late evening at a quiet street-side tea stall, a young man on a low plastic stool, phone face down on the table, looking at passing scooters, warm lantern light

Lướt mạng dễ làm bạn thấy mình thua kém vì bạn đang so cả đời sống thật của mình với những khoảnh khắc đẹp nhất mà người khác chọn để đăng. Người ta đăng ngày nhận nhà, không đăng tháng trả góp. Đăng chuyến đi biển, không đăng trận cãi nhau trên xe. Bạn thì biết rõ từng ngày mệt của mình, nên phép so sánh này lệch ngay từ đầu.

Bạn không cần bỏ mạng xã hội mới thấy nhẹ lòng. Điều giúp được nhiều hơn là biết lúc nào mình đang lướt trong trạng thái dễ tổn thương, chọn lại những gì xuất hiện trước mắt, và dùng cảm giác ghen tị như một gợi ý về điều mình mong muốn thay vì một bản án. Dưới đây là cách làm cụ thể, kèm một thử nghiệm bảy ngày.

Vì sao lướt mạng dễ làm bạn thấy mình tụt lại phía sau

Có ba thứ cùng lúc khiến cảm giác thua kém nặng hơn khi lướt mạng. Thứ nhất là tốc độ: trong mười phút bạn thấy hàng chục tin vui của hàng chục người. Ngoài đời không ai gặp nhiều tin vui dồn dập như vậy, nên não dễ kết luận rằng ai cũng đang tiến lên, chỉ mình đứng yên.

Thứ hai là cách nội dung được sắp xếp. Những bài gây cảm xúc mạnh, như khoe thành tích, khoe nhà mới, thường được tương tác nhiều nên dễ hiện lên trước mắt bạn hơn. Bạn đang không thấy một bức tranh trung bình của bạn bè mình, mà là phần nổi bật nhất được lọc lại thêm một lần.

Thứ ba là thời điểm. Phần lớn người ta lướt khi mệt: trên xe buýt sau giờ làm, lúc nằm trên giường gần nửa đêm, lúc vừa bị sếp nhắc. Khi năng lượng thấp, chuyện người khác ổn dễ biến thành bằng chứng rằng mình không ổn. Cùng một bài đăng, đọc lúc chín giờ sáng sau bữa sáng ngon thì thấy mừng cho bạn; đọc lúc mười hai giờ đêm thì thấy chạnh lòng. Bài đăng không đổi, chỉ có bạn đổi.

Năm câu tự hỏi sau mỗi lần lướt

Thay vì cố không so sánh, thử dừng lại một phút sau khi tắt điện thoại và trả lời trong đầu vài câu dưới đây. Chúng giúp bạn thấy rõ mình đang bị kéo đi đâu.

  • Mình vừa lướt bao lâu, và mình mở điện thoại lúc đầu là để làm gì?
  • Bài đăng nào làm lòng mình chùng xuống nhất, và nó chạm vào chuyện gì: tiền, gia đình, sự nghiệp hay ngoại hình?
  • Mình biết bao nhiêu phần về cuộc sống thật của người đăng bài đó?
  • Cảm giác này cho mình biết mình đang mong điều gì cho bản thân?
  • Lúc lướt, mình đang mệt, đói, buồn ngủ hay vừa gặp chuyện không vui?

Hà, học lớp mười hai ở Thái Nguyên, nhận ra mình hay thấy tệ nhất khi lướt ảnh bạn cùng lớp khoe điểm luyện đề vào lúc gần nửa đêm. Câu hỏi cuối cùng giúp em thấy rằng vấn đề không chỉ nằm ở bài đăng, mà ở chỗ em lướt khi đã quá mệt để nhìn mọi chuyện cho công bằng.

Phần hiện lên khung hình và phần nằm ngoài khung hình

Bảng dưới đây không nhằm nói rằng người khác đang giả tạo. Phần lớn họ chỉ đăng điều vui, giống như bạn. Bảng giúp bạn nhớ rằng mỗi tấm ảnh đều có phần nằm ngoài khung.

Kiểu bài đăngCảm giác bạn hay cóPhần thường nằm ngoài khung hình
Nhận nhà, mua xeMình đi làm bao năm vẫn chưa có gìKhoản vay dài hạn, sự hỗ trợ từ gia đình, nhiều năm tiết kiệm không ai thấy
Thăng chức, nhận giảiMình chậm hơn bạn bèGiờ làm thêm, áp lực mới, nỗi lo giữ vị trí
Gia đình đi du lịchNhà mình chẳng bao giờ được như thếTrẻ mè nheo, cãi nhau vì lịch trình, tiền tiêu vượt kế hoạch
Con được khen thưởngMình là cha mẹ chưa đủ tốtNhững học kỳ con học kém trước đó, những buổi tối căng thẳng làm bài
Cặp đôi hạnh phúcMình cô đơn, mình có vấn đềNhững bất đồng mọi cặp đôi đều có, không ai đăng

Khi thấy một bài đăng làm lòng chùng xuống, thử đọc nó như đọc một tấm thiệp chúc mừng: đó là khoảnh khắc người ta muốn chia sẻ, không phải toàn bộ đời họ.

Thử nghiệm bảy ngày đổi cách lướt

Không cần quyết tâm lớn. Chỉ cần thử bảy ngày rồi tự quan sát xem tâm trạng có khác không. Mỗi ngày thêm một việc, giữ việc của ngày trước.

  1. Ngày một: tắt thông báo của các ứng dụng mạng xã hội, chỉ giữ tin nhắn từ người thân.
  2. Ngày hai: đặt điện thoại ở chỗ khác lúc ăn tối, để bữa ăn là khoảng nghỉ thật.
  3. Ngày ba: bỏ theo dõi hoặc tạm ẩn năm tài khoản khiến bạn thấy tệ nhất sau mỗi lần xem. Tạm ẩn không làm ai biết, không làm mất lòng ai.
  4. Ngày bốn: không lướt trong ba mươi phút đầu sau khi thức dậy. Dùng khoảng thời gian đó để rửa mặt, uống nước, ăn sáng.
  5. Ngày năm: không lướt trong ba mươi phút trước khi ngủ. Đặt điện thoại sạc xa giường.
  6. Ngày sáu: mỗi lần mở mạng, nhắn hỏi thăm một người thật thay vì chỉ xem. Một câu "Dạo này cậu sao rồi?" cũng đủ.
  7. Ngày bảy: ngồi lại, so tâm trạng tuần này với tuần trước, giữ lại những việc thấy hợp.

Nhiều người thấy việc ở ngày ba và ngày năm giúp nhiều nhất. Nếu bảy ngày quá dài, làm ba ngày cũng được. Mục tiêu là hiểu mình, không phải đạt chuẩn.

Những việc không cần làm

Không cần xoá hết tài khoản. Mạng xã hội còn là nơi bạn giữ liên lạc với bạn bè, nhận tin công việc, xem ảnh cháu ở quê. Bỏ hẳn đôi khi làm bạn thấy bị cắt khỏi mọi người và cô đơn hơn. Điều chỉnh cách dùng thường bền hơn.

Không cần tự trách vì đã ghen tị. Ghen tị là cảm xúc bình thường, nó chỉ trở thành vấn đề khi bạn dùng nó để chê bai người khác hoặc chính mình. Gọi tên nó ra là đủ: "Mình đang ghen tị một chút."

Không cần đăng gì để trông ngang bằng. Đăng để đáp trả cảm giác thua kém thường làm bạn lo thêm về lượt tương tác. Bạn không nợ ai một bức ảnh đẹp.

Không cần đọc hết bình luận. Phần bình luận dưới bài của người khác hay là nơi so sánh gay gắt nhất. Đọc bài xong thì dừng, không cần kéo xuống.

Biến cảm giác ghen tị thành một gợi ý nhỏ

Có một cách dùng cảm giác ghen tị khá hữu ích: coi nó như kim chỉ nam cho biết bạn đang mong điều gì. Nếu bạn chạnh lòng khi thấy bạn cũ mở quán cà phê, có thể bạn mong được làm chủ một việc nhỏ của riêng mình. Nếu bạn chạnh lòng vì ảnh đi leo núi, có thể bạn đang thiếu thời gian ở ngoài trời. Còn nếu bạn chạnh lòng vì ai đó mua xe, có thể điều bạn thật sự muốn là cảm giác an toàn về tiền bạc chứ không phải chiếc xe.

Sau khi gọi tên điều mình mong, hãy chọn một bước rất nhỏ hướng về nó trong tuần này: đọc về cách mở một cửa hàng nhỏ, đi bộ ở công viên sáng Chủ nhật, ghi lại chi tiêu ba ngày. Bước nhỏ không đưa bạn tới chỗ của người kia, nhưng nó kéo sự chú ý về lại đời bạn, nơi bạn thật sự có quyền làm gì đó. Còn nếu điều bạn ghen tị là thứ không nằm trong tay mình, như hoàn cảnh gia đình, thì việc nhận ra và để nó đi cũng là một bước.

Lấp khoảng trống khi bớt lướt

Một lý do khiến bớt lướt khó là tay quen cầm điện thoại mỗi khi có vài phút rảnh. Nếu không có gì thay vào, bạn sẽ quay lại chỗ cũ rất nhanh. Chuẩn bị sẵn vài việc nhỏ, làm được trong năm đến mười phút, không cần màn hình:

  • Đứng dậy rót một cốc nước, ra cửa sổ nhìn xa vài phút cho mắt nghỉ.
  • Gọi một cuộc ngắn cho cha mẹ hoặc ông bà, hỏi bữa tối nay ăn gì.
  • Tưới cây, gấp quần áo, rửa mấy cái cốc trong bồn — việc tay chân giúp đầu dịu xuống.
  • Đọc vài trang sách giấy để sẵn ở đầu giường hoặc trong túi xách.
  • Ghi ra giấy một điều nhỏ trong ngày mà bạn thấy ổn, dù chỉ là bát phở nóng buổi sáng.
  • Đi bộ quanh khu nhà một vòng, để ý tiếng xe, mùi bếp, ánh đèn hàng quán.

Anh Quân, ba mươi tuổi, làm kỹ thuật ở Bắc Ninh, kể rằng thói quen lướt của anh chủ yếu rơi vào giờ nghỉ trưa và mười phút chờ xe đưa đón. Anh để sẵn một cuốn sách mỏng trong ngăn bàn và thử đọc thay vì lướt. Tuần đầu anh vẫn lướt nhiều hơn đọc. Sang tuần thứ ba, tỉ lệ đảo lại, và anh nhận ra mình ít nghĩ tới chuyện "bạn bè ai cũng hơn mình" hẳn.

Điều đáng nhớ là việc thay thế không cần thú vị hơn lướt mạng. Nó chỉ cần đủ dễ làm và có sẵn trong tầm tay lúc bạn cần.

Khi nào cần tìm hỗ trợ chuyên môn

Hầu hết mọi người đều có lúc chạnh lòng khi lướt mạng. Nhưng nên nghĩ tới việc nói chuyện với chuyên gia tâm lý khi cảm giác thua kém kéo dài nhiều tuần, khiến bạn mất ngủ, chán ăn, không muốn đi làm hay đi học, hoặc khi bạn không dừng lướt được dù rất muốn và thấy tệ hơn sau mỗi lần. Nếu bạn còn là học sinh, phòng tư vấn của trường hoặc một thầy cô bạn tin là chỗ bắt đầu tốt.

Nếu bạn bị bắt nạt, đe doạ, hay bị phát tán hình ảnh trên mạng, đó không phải chuyện bạn tự chịu đựng. Học sinh có thể gọi Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, còn chuyện đe doạ an toàn thì báo công an qua số 113. Nếu có lúc bạn nghĩ tới chuyện làm hại bản thân, hãy nói ngay với người tin cậy, đến cơ sở y tế gần nhất hoặc gọi 115. Giúp đỡ là có thật, và nhiều người đã đi qua được giai đoạn tương tự nhờ không ngồi một mình với nó.

Câu hỏi thường gặp

Có nên bỏ hẳn mạng xã hội để hết so sánh không?

Với một số người, nghỉ hẳn vài tuần giúp đầu óc nhẹ đi. Nhưng nhiều người lại thấy bị cắt khỏi bạn bè. Thường thì đổi cách dùng, như tắt thông báo, bỏ theo dõi, không lướt trước khi ngủ, giữ được lâu hơn bỏ hẳn.

Ghen tị với bạn thân trên mạng có phải là xấu tính không?

Không. Ghen tị là cảm xúc tự nhiên, ai cũng có. Điều quan trọng là bạn làm gì với nó: dùng để hiểu mình mong gì thì có ích, dùng để hạ thấp bạn hay chính mình thì gây tổn thương.

Vì sao lướt mạng ban đêm làm mình buồn hơn ban ngày?

Ban đêm cơ thể mệt, sức chịu đựng thấp, và không có việc gì khác kéo sự chú ý đi. Cùng một bài đăng, đọc lúc mệt dễ thành bằng chứng mình kém. Đặt điện thoại xa giường là cách đơn giản nhất.

Làm sao biết mình đang dùng mạng xã hội quá nhiều?

Để ý xem bạn có mở điện thoại mà không nhớ để làm gì, có thấy tệ hơn sau phần lớn lần lướt, có bỏ ngủ hay bỏ việc vì lướt không. Nếu có nhiều dấu hiệu này, đã đến lúc điều chỉnh.

Con tuổi teen buồn vì so mình với bạn trên mạng, cha mẹ làm gì?

Hỏi con xem tài khoản nào làm con thấy tệ, nghe mà không chê con yếu đuối. Cùng con đặt giờ không dùng điện thoại, và cha mẹ làm gương trước. Nếu con buồn kéo dài, bỏ ăn, bỏ học, nên đưa con gặp chuyên môn.

Bỏ theo dõi bạn bè có làm mất lòng họ không?

Phần lớn mạng xã hội có chức năng tạm ẩn bài viết mà không huỷ kết bạn, người kia không nhận được thông báo. Bạn vẫn giữ quan hệ, chỉ là không thấy bài của họ mỗi ngày.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138