YeuDuoi.comYếu Đuối
Tìm đến chuyên gia tâm lý

Bảo mật khi tư vấn tâm lý: điều gì được giữ kín và khi nào phải báo người khác

Những gì bạn kể với chuyên gia tâm lý được giữ kín, trừ vài ngoại lệ để bảo vệ tính mạng. Biết rõ ranh giới này giúp bạn yên tâm nói thật ngay từ buổi đầu.

Young man sitting on a riverside bench at sunrise with his hands folded, seen from a distance behind, calm water and soft pink sky, peaceful wide shot

Nguyên tắc chung là mọi điều bạn kể với chuyên gia tâm lý hay bác sĩ đều được giữ kín; họ chỉ được chia sẻ khi bạn đồng ý, hoặc trong vài trường hợp ngoại lệ như khi tính mạng của bạn hay người khác đang bị đe doạ, khi trẻ em bị bạo lực, xâm hại, hoặc khi pháp luật yêu cầu.

Nỗi sợ bị lộ chuyện là lý do rất nhiều người không dám đi tư vấn, hoặc đi mà chỉ kể nửa vời. Hiểu rõ đâu là ranh giới, hỏi đúng câu ở buổi đầu, bạn sẽ yên tâm hơn để nói thật, và chính sự thật đó mới giúp buổi tư vấn có ích.

Vì sao bí mật là nền móng của tư vấn tâm lý

Tư vấn tâm lý chỉ có ích khi bạn kể được những điều thật, kể cả những điều xấu hổ, giận dữ, những suy nghĩ bạn chưa từng nói với ai. Bạn chỉ dám làm thế khi tin rằng chúng không đi ra khỏi căn phòng. Vì vậy, giữ bí mật không phải là phép lịch sự mà là điều kiện để công việc này vận hành.

Với cơ sở khám chữa bệnh, pháp luật về khám bệnh, chữa bệnh quy định người bệnh có quyền được giữ bí mật thông tin về sức khoẻ và đời tư, trừ một số trường hợp luật định. Người làm chuyên môn tâm lý cũng theo các chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp đặt việc giữ bí mật lên hàng đầu.

Giữ bí mật cũng có nghĩa là chuyên gia không kể chuyện của bạn với người quen chung, không nhắc tới bạn khi gặp ở nơi công cộng nếu bạn không chào trước, không dùng câu chuyện của bạn làm ví dụ ở chỗ khác kèm chi tiết có thể nhận ra.

Nếu bạn gặp một người làm tư vấn hay kể chuyện của "khách hàng khác" với nhiều chi tiết riêng tư, hãy coi đó là tín hiệu cảnh báo. Người kể chuyện người khác cho bạn nghe thì cũng có thể kể chuyện của bạn cho người khác nghe.

Những ngoại lệ thường gặp

Ngoại lệ tồn tại để bảo vệ tính mạng và sự an toàn, không phải để phạt hay làm khó bạn. Mỗi nơi có thể diễn đạt khác nhau, nhưng thường gồm những trường hợp dưới đây.

Trường hợpChuyên gia có thể làm gìThường diễn ra thế nào
Bạn có ý định hoặc kế hoạch làm hại bản thânLiên hệ người thân bạn đã cung cấp, cơ sở y tế, cấp cứu 115Thường bàn với bạn trước, cùng bạn chọn người được báo
Bạn có ý định gây hại cho người khácBáo người có trách nhiệm để ngăn nguy hiểmChỉ chia sẻ phần cần thiết để giữ an toàn
Trẻ em đang bị bạo lực, xâm hại, bỏ rơiBáo cơ quan chức năng, có thể qua tổng đài 111Áp dụng cả khi người kể là trẻ hay người lớn biết chuyện
Cơ quan có thẩm quyền yêu cầu theo đúng quy định pháp luậtCung cấp thông tin trong phạm vi được yêu cầuHiếm gặp trong tư vấn thông thường
Trao đổi chuyên môn để chăm sóc bạn tốt hơnBàn với đồng nghiệp, người giám sát chuyên mônThường giấu tên hoặc trong cùng nhóm điều trị, giữ kín như nhau

Hàng cuối đôi khi khiến người ta bất ngờ. Nhiều chuyên gia được giám sát chuyên môn định kỳ để làm việc cẩn thận hơn; những trao đổi này được giữ kín theo cùng nguyên tắc. Bạn có quyền hỏi chuyên gia có làm như vậy không và thông tin được trình bày ra sao.

Những nỗi lo hay gặp và sự thật phía sau

"Công ty sẽ biết mình đi tư vấn." Nếu bạn tự đi và tự trả, nơi tư vấn không có lý do gì để liên hệ chỗ làm của bạn. Nếu dùng chương trình hỗ trợ nhân viên do công ty ký với đơn vị bên ngoài, hãy hỏi rõ công ty nhận được thông tin gì; thông thường chỉ là số liệu chung, không có tên và nội dung.

"Bố mẹ, vợ chồng sẽ được kể lại." Với người trưởng thành, người nhà không được biết nội dung tư vấn nếu bạn không đồng ý, trừ khi có nguy hiểm đến tính mạng. Học sinh, trẻ vị thành niên thì gia đình có thể được trao đổi trong một số trường hợp, và chuyên gia sẽ nói rõ với các em.

"Mình sẽ bị ghi tên vào danh sách nào đó." Hồ sơ tư vấn, bệnh án được lưu tại cơ sở và bảo mật theo quy định. Việc đi tư vấn tâm lý không tự động bị gửi đi đâu hay ảnh hưởng tới hồ sơ xin việc của bạn.

"Gặp người quen ở phòng chờ thì lộ hết." Đây là nỗi lo có thật ở thành phố nhỏ. Bạn có thể hỏi nơi tư vấn về khung giờ vắng, lối đi riêng, hoặc chọn tư vấn trực tuyến cho đỡ ngại.

"Bảo hiểm sẽ báo về cho gia đình hay công ty." Nếu bạn dùng bảo hiểm để thanh toán, đơn vị bảo hiểm có thể nhận được một số thông tin như ngày khám, loại dịch vụ, chẩn đoán trên giấy tờ thanh toán. Bạn nên hỏi cơ sở và đơn vị bảo hiểm cụ thể những gì được gửi đi, và ai trong gói bảo hiểm gia đình xem được những thông tin đó.

Năm câu nên hỏi ở buổi đầu về bảo mật

Đừng ngại hỏi. Một chuyên gia làm nghề cẩn thận sẽ chủ động giải thích, và nếu họ chưa nói, câu hỏi của bạn giúp cả hai rõ ràng ngay từ đầu:

  • "Những gì em kể được giữ kín thế nào, và có trường hợp nào anh/chị phải báo người khác không?"
  • "Nếu phải báo, anh/chị có nói với em trước không?"
  • "Hồ sơ, ghi chép về em được lưu ở đâu, ai được xem, lưu bao lâu?"
  • "Buổi tư vấn có ghi âm, ghi hình không? Nếu có thì để làm gì?"
  • "Người nhà em gọi đến hỏi thì anh/chị sẽ trả lời thế nào?"

Bạn có thể đề nghị chuyên gia ghi chú lại người được phép liên hệ khi khẩn cấp và người không được báo, ví dụ không được báo cho một người thân bạn đang có mâu thuẫn. Điều này giúp chuyên gia tôn trọng đúng mong muốn của bạn.

Nếu câu trả lời mập mờ, hoặc bạn thấy khó chịu khi được hỏi lại, đó là thông tin quý để bạn cân nhắc có tiếp tục với nơi này hay không.

Bạn chủ động chia sẻ đến đâu với người nhà và chỗ làm

Bí mật ở phía chuyên gia là một chuyện; bạn kể với ai về việc mình đi tư vấn là chuyện khác, và hoàn toàn do bạn quyết. Không có nghĩa vụ nào buộc bạn phải báo với gia đình, bạn bè hay chỗ làm. Cũng không có gì sai nếu bạn muốn kể.

Với người nhà, nhiều người chọn kể một phần: "Em đang đi gặp chuyên gia để ngủ ngon hơn", không đi vào chi tiết. Cách này cho người thân biết bạn đang tự chăm sóc mình, để họ bớt lo và bớt hỏi dồn, mà bạn vẫn giữ được phần riêng tư. Nếu ai hỏi sâu hơn, câu "Chuyện đó em muốn giữ cho riêng mình" là đủ.

Với chỗ làm, khi cần xin nghỉ đi khám, bạn chỉ cần nói "em có lịch khám sức khoẻ" như mọi lịch khám khác. Nếu bạn cần được điều chỉnh công việc trong một thời gian vì lý do sức khoẻ, có thể xin giấy của bác sĩ ghi những điều cần điều chỉnh mà không phải kể nội dung tư vấn.

Trước khi kể với ai, bạn có thể tự hỏi: người này sẽ giúp mình được gì, họ có giữ kín được không, mình có sẵn sàng nghe phản ứng của họ không. Ba câu hỏi đó giúp bạn chọn đúng người và đúng mức.

Một tình huống giả định: anh Khoa ở Đà Nẵng

Anh Khoa, ba mươi hai tuổi, trưởng nhóm ở một công ty phần mềm tại Đà Nẵng. Anh mất ngủ nhiều tháng sau một đợt cắt giảm nhân sự mà anh phải trực tiếp báo tin cho đồng nghiệp. Công ty có chương trình hỗ trợ tâm lý cho nhân viên, nhưng anh không dùng vì sợ sếp biết và nghĩ anh không đủ vững để làm quản lý.

Anh tìm một phòng trị liệu bên ngoài, tự đặt lịch. Ở buổi đầu, anh hỏi thẳng về bảo mật. Chuyên gia giải thích các ngoại lệ, nói rõ không có lý do gì để liên hệ công ty, và hỏi anh muốn ghi ai là người liên hệ khẩn cấp. Anh ghi tên em trai.

Sau vài buổi, anh mới kể được cảm giác tội lỗi với những đồng nghiệp đã nghỉ, điều anh giấu cả vợ. Anh nói nếu không chắc chuyện sẽ được giữ kín, anh sẽ không bao giờ nói ra câu đó.

Về sau anh hỏi lại bộ phận nhân sự và biết chương trình của công ty cũng chỉ gửi về số lượt sử dụng, không kèm tên. Anh vẫn giữ nơi tư vấn cũ vì đã quen, nhưng giới thiệu chương trình cho đồng nghiệp với đầy đủ thông tin để họ tự chọn.

Khi nào cần tìm hỗ trợ chuyên môn dù còn lo chuyện bị lộ

Nỗi lo bị lộ là có thật và đáng được tôn trọng, nhưng đừng để nó giữ bạn ở ngoài cửa khi mọi thứ đang nặng dần. Nếu buồn bã, mất ngủ, lo âu kéo dài trên hai tuần và ảnh hưởng tới công việc, gia đình, hãy tìm người có chuyên môn, rồi hỏi rõ về bảo mật như phần trên.

Nếu bạn có ý nghĩ làm hại bản thân, sự an toàn của bạn quan trọng hơn mọi nỗi lo về bí mật. Hãy nói ngay với một người bạn tin, đến cơ sở y tế gần nhất hoặc gọi cấp cứu 115. Việc được giúp lúc này không phải là bị lộ; đó là bạn được chăm sóc.

Nếu bạn đang bị bạo lực, đe doạ, hãy gọi 113; nếu là trẻ em, gọi 111. Bạn cũng có thể tìm tới đường dây tư vấn tâm lý của bệnh viện, tổ chức uy tín khi cần người nghe mà chưa muốn đến trực tiếp, tra số trên trang chính thức của họ để chắc chắn đúng nơi.

Câu hỏi thường gặp

Chuyên gia tâm lý có được kể chuyện của mình cho gia đình không?

Với người trưởng thành, không được nếu bạn không đồng ý, trừ khi tính mạng của bạn hoặc người khác đang bị đe doạ. Khi đó, chuyên gia thường bàn với bạn trước và chỉ chia sẻ phần cần thiết để giữ an toàn.

Đi tư vấn tâm lý có ảnh hưởng tới hồ sơ xin việc không?

Việc đi tư vấn không tự động được gửi tới chỗ làm hay ghi vào hồ sơ nào ngoài cơ sở bạn đến. Hồ sơ được lưu và bảo mật tại cơ sở. Bạn không có nghĩa vụ kể với nhà tuyển dụng rằng mình từng đi tư vấn.

Dùng chương trình hỗ trợ tâm lý của công ty thì sếp có biết không?

Thông thường đơn vị cung cấp chỉ báo cho công ty số liệu chung như số lượt sử dụng, không kèm tên và nội dung. Tuy vậy, mỗi chương trình một khác, bạn nên hỏi rõ bộ phận nhân sự hoặc đơn vị cung cấp trước khi dùng.

Có được yêu cầu xem lại hồ sơ tư vấn của chính mình không?

Bạn có thể hỏi cơ sở về quy định cho người được tư vấn xem hoặc nhận bản tóm tắt hồ sơ của mình. Với bệnh án ở cơ sở khám chữa bệnh, người bệnh có quyền được tiếp cận thông tin theo quy định, bạn nên hỏi cách làm cụ thể.

Nếu chuyên gia làm lộ chuyện của mình thì làm gì?

Bạn có thể phản ánh với người phụ trách cơ sở nơi chuyên gia làm việc, và nếu cần, với cơ quan quản lý y tế địa phương. Đồng thời, hãy tìm một nơi khác để tiếp tục được hỗ trợ, đừng để trải nghiệm xấu khiến bạn bỏ hẳn việc tìm giúp đỡ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138